Het eiland van de groene energie

De Strokkur Geysir

Ik geef mijzelf een dagje vrij om het IJS-eiland te bezoeken. Ik heb op het schip vele uren geschreven, gezeten achter mijn bureautje in mijn hut. Tijd voor frisse buitenlucht, na dagen op – of eigenlijk binnenin – het schip MV Helle Ritscher te zijn geweest. Dus heb ik aan boord een tour geboekt. Lukraak gekozen uit het enorme aanbod aan reizen. Ik koos de ‘klassieke Golden Circle-tour’ met een minibusje. Boeken is in dit internettijdperk eenvoudig. Je kiest wat, vult wat gegevens in op de mobiele telefoon. Creditkaart gegevens invoeren, en voilà, je hebt je gouden reis geboekt.

Dit blogje gaat over de prachtige natuurfenomenen, vulkaanerupties en energievoorziening van IJsland. Mijn verhaalproject heeft mij hier gebracht, naar dit bijzondere eiland. De naam Land grænnar orku zou ook passend zijn. Daarover straks meer. Nog een bijzonderheid: het eiland heeft een oppervlak dat 103.000 m2 meter bedraagt, 2,5 keer groter dan Nederland. Met ongeveer 400.000 inwoners, waarvan het grootste deel in Reykjavik woont. Dit is het dunbevolktste land van Europa met ongeveer 3,4 personen per vierkante km (in 2020). In Nederland is het een stuk drukker: 416 personen per vierkante km.

Het is maandag 27 juli, ik sta bij de pick up plaats. Een minibusje stopt voor mijn neus. De deur gaat open. “Jij bent Marcel!” Roept hij een man met zonnebril, een baard, zongebruinde huid en een knotje, vanachter het stuur. Hij blijkt de reisleider en bestuurder te zijn van de door mij geboekte Golden Circle-tour. Ik stap in. Ik vraag naar zijn naam. “Paul”, antwoordt hij. We rijden vervolgens kris-kras door Reykjavik om negen andere toeristen op te halen. We verlaten vervolgens de stad. Paul scheurt over de asfaltwegen van het grote eiland. We hebben wat tijd verloren tijdens het oppikken van de vele passagiers. Tijdens het rijden vertelt hij over van alles.

“Okey guys, I am going to tell you …” Hij vertelt over het weer. Het is ongeveer acht maanden donker. De zomer duurt vier maanden, maar dan regent het vaak. Een bepaald type regen, zegt hij, als je stilstaat blijf je droog, als je beweegt wordt je nat. Deze dag is echter uitzonderlijk zonnig – pas een dag geleden is het zo mooi geworden. Geluksvogels, wij toeristen. Dan volgt een uitleg over het aantal vakanties die de IJslanders nemen om te kunnen ontsnappen aan de winter. Een aantal keer per jaar, volgens hem. Het kwartje valt: hij moet zo gebruind zijn op een eerdere vakantie.

We zien in de verte stoomwolken opstijgen. “Okey guys, now I am going to tell you …” In dit land kan je een pijp in de grond graven en er komt warmte uit. Dit land is een thermisch wonder! Dan volgt een verhaal over de locatie waar we langsrijden. Daar wordt warmte uit de grond gehaald, naar Reykjavik getransporteerd door buizen voor het verwarmen van gebouwen. Ik wil hier heel graag willen stoppen en rondkijken, ik ben een energietechneut, maar dat kan niet. Ik ben vandaag een toerist.

Eerste stop, we kijken bij een kratermeer. Na 20 minuten moeten we al weer instappen en verder. We komen aan bij Strokkur, een actieve geiser. Uitstappen, we hebben een uurtje tijd. Paul zegt: “de geisereruptie is ongeveer elke vijf minuten”. Nuttige informatie. “Er is ook een grote geiser, maar die eruptie is elke 130 jaar. Moet je heel lang wachten!” Wij allemaal lachen. Elke vijf minuten een eruptie dus. Een filmpje of foto maken is simpel, zou je denken. Niet dus! Het filmen is een hele uitdaging. Er is geen waarschuwing, je moet klaarstaan. Snel op het juiste moment het knopje ‘video’ indrukken. Het is best hilarisch: er staan heel veel mensen rond de geiserplek met de mobiel of camera langdurig in de aanslag.

Van de geiser gaan we naar de waterval van Gullfoss Falls. Heel indrukwekkend! Een enorme massa water stort naar beneden om zich dan door een kloof te persen. Het is een geliefd toeristisch doel van de Golden Circle. Al dit water komt van een gigantische gletsjerveld die het hele eiland van vers water voorziet. Op een bord lees ik dat ze hier vroeger een dam wilde bouwen voor waterkracht. Ik ben blij dat het project gefaald is, zo’n dam zou eeuwig zonde zijn geweest in dit natuurgebied.

We stoppen voor een korte stop op een speciale plek langs een meer. Onze reisleider stapt uit, wij volgen. Hij loopt naar de waterrand. Daar zien we hoopjes zand met een steen erop. Hij legt uit dat er gekookt wordt door een pan in het zand te graven om daarin je eten koken. Hele gezinnen komen samen grote maaltijden koken met de warmte uit de grond. Samen koken is samen eten.

“Okey guys, I am going to tell you …” Bij het terug rijden naar Reykjavik vertelt Paul wat over de historie. Het eiland heeft meerdere grote vulkaanerupties gekend. Er was een grote historische uitbarstingen Laki in 1783. Een enorme uitbarsting die giftige gassen over IJsland en Europa blies, die leidde tot misoogsten. Een groot deel van het IJslandse vee stierf en een kwart van de bevolking stierf door hongersnood. Daarna was er Katla in 1918, een tweede grote vulkaanuitbarsting. In 2010 was er weer een uitbarsting, bekend om de enorme aswolk die het Europese luchtruim dagenlang platlegde.

Een land van vulkaanuitbarstingen. Een land ook dat een geschiedenis van diepe armoede heeft gekend, het was het armste land van Europa. Nu is het een rijk land. Visserij, groeiend toerisme en de grote hoeveelheid beschikbare energie dragen daaraan bij. Paul vertelt ook trots dat het land veel vluchtelingen heeft opgenomen.